In mijn vorige artikel schreef ik over het moment waarop organisaties hun jaarplan maken. Over het verlangen om richting te geven en grip te krijgen op wat komt, maar wat daarna gebeurt, krijgt minder aandacht. Het moment waarop dat plan de praktijk raakt, en de wereld ondertussen al verder is bewogen. Daar ontstaat ‘het werk’.

De wereld beweegt. En jij voelt dat in je werkdag. In een vergadering waarin het gesprek net stroever loopt dan je gewend bent. In doelstellingen die al beginnen te schuiven terwijl ze nog maar net zijn vastgesteld. In het gevoel dat je harder werkt, terwijl grip minder vanzelfsprekend voelt. Een bekend spreekwoord is niet voor niets ‘De plannen zijn al verouderd voordat de inkt opgedroogd is’.

Dat heeft weinig te maken met hoe goed jij je werk doet. Het heeft alles te maken met de snelheid waarmee de wereld verandert ten opzichte van de manier waarop organisaties zijn ingericht. Die spanning landt niet op papier, maar in de dagelijkse bezigheden.

En precies daar begint ‘het werk’.

Wat ik in veel organisaties zie, is dat er snel gekeken wordt naar gedrag en samenwerking zodra een plan onvoldoende in beweging komt. De neiging ontstaat om het gesprek te voeren over communicatie, cultuur of eigenaarschap. Terwijl de oorzaak vaak een laag hoger ligt, in de structuur:

• Hoe helder is de richting voor iedereen?

• Hoe concreet zijn de doelen?

• Hoe zijn rollen en verwachtingen uitgesproken?

• Hoe worden keuzes gemaakt; of juist opengelaten?

Dit is de bovenste laag van het systeem. Dat wat zichtbaar is en waar op gestuurd kan worden. En juist daar ontstaat de grootste en eerste beweging. Enkele voorbeelden uit de praktijk:

• In een managementteam waar besluitvorming vertraagde, werd aanvankelijk gezocht naar betere inhoud. Meer analyse, scherpere plannen. Wat uiteindelijk beweging bracht, zat in iets anders: het expliciet maken van hoe besluiten genomen werden. Wie waarover ging. Wat er nodig was om een besluit ook echt te nemen. Door die helderheid ontstond er richting. En daarmee snelheid.

• In een team waar de druk opliep door alles wat erbij kwam (van duurzaamheid tot personele krapte) lag de reflex op samenwerking. Terwijl het verschil werd gemaakt door prioriteiten expliciet te maken. Wat krijgt nu aandacht, wat niet, en wat betekent dat concreet voor het werk van mensen? Door die kaders scherp te maken, ontstond er rust. Niet omdat het rustiger werd, maar omdat het duidelijker werd.

• En ook in organisaties waar technologie en AI het werk veranderen, zie ik dat structuur het verschil maakt. Mensen hebben behoefte aan richting. Waar bewegen we naartoe? Wat verwachten we van mensen? Wat betekent dit voor rollen en ontwikkeling? Zodra die vragen expliciet worden, ontstaat er houvast.

Wat hier zichtbaar wordt, is dat beweging vaak begint in de bovenste laag van het systeem. In wat in het Waterline Model ‘structuur’ wordt genoemd: visie, doelen, verwachtingen, rollen en organisatieontwerp. Wanneer die laag niet scherp is, gaat de onderstroom het oplossen. Dan ontstaan er interpretaties, aannames en informele afspraken. Dat kost energie en vertraagt beweging.

Wanneer die laag wél scherp is, ontstaat er Richting, Eigenaarschap, Beweging.

In een wereld die blijft veranderen, vraagt dit om een andere manier van werken met structuur. Niet als iets wat je één keer vastlegt, maar als iets wat je continu afstemt. Waarbij je helder bent in wat nu geldt, en tegelijkertijd ruimte houdt om bij te sturen wanneer de context verandert.

Dat vraagt leiderschap dat richting geeft zonder alles dicht te zetten, dat keuzes zichtbaar maakt, en dat structuur gebruikt om beweging mogelijk te maken. schreef er een raak artikel over op , en de bijbehorende visual spreekt boekdelen.

Dat vraagt het vermogen om zowel boven als onder de waterlijn aanwezig te zijn. Om te zien wat er speelt in de structuur én in de dynamiek daaronder. Om de eigen positie daar in te bevragen. Om ruimte te maken voor wat nog niet scherp is, en tegelijkertijd richting te blijven geven.

De wereld blijft bewegen. Dat zie je in mondiale verschuivingen, in technologie, in markten die veranderen. Maar je voelt het vooral in de dagelijkse praktijk van je werk. De vraag is niet hoe je dat stil krijgt, de vraag is hoe je daarin leert bewegen. Boven en onder de waterlijn in afstemming op je omgeving.

Dat is ‘het werk’.

Ik help organisaties om hun structuur zo scherp te krijgen dat mensen weten waar ze aan toe zijn, en ruimte ervaren om te bewegen binnen die kaders. Zodat strategie niet blijft hangen in plannen, maar zichtbaar wordt in het dagelijks werk.

Werk je in een organisatie waar plannen snel verouderen, besluiten vertragen of teams zoeken naar richting? Dan zit het vraagstuk vaak niet in motivatie of samenwerking, maar in structuur. Daar kijk ik graag met je naar.

Ik ontwerp en faciliteer ontwikkeltrajecten voor organisaties die ruimte willen maken voor betekenisvol werk. Wil je samen denken, spelen of vertragen? Neem contact op via irisfaciliteert.nl , of reageer op deze nieuwsbrief.

Groetjes,

Iris

Organisaties in beweging.

Bronnen

New at McKinsey Blog | McKinsey & Company | link

| Lenny’s Newsletter

Leave a comment